یادداشتی درباره نمایشگاه «کالبد اثیری» از نیلوفر تقیپور در گالری آتبین
خرداد 1394
اولین نکتهای که در مواجه با عکسهای نیلوفر تقیپور روشن میشود، بی حسی است. این تصاویر کمترین حسی را –لااقل به من- منتقل نمیکنند؛ مسیر و راهی ساده برای همذات پنداری ندارند تا بتوانم با تکیه بر عواطف و راههای بعضآ انحرافی اینچنین، به تماشا بنشینم.
اگر بخواهم درصدی را به این امر اختصاص دهم، ماجرا میشود همان کلیشه تقابلهایی مثل «بدن من، بدن شهر»، «من و شهرم»، «شهر به مثابه من» و صدها از این دست که بس که مستعملاند حتی نمیشود طرفشان رفت.
به همین علت عکسهای هجموعه «کالبد اثیری» از کلیشه شدن نجات یافتهاند. این روزها و سالها غالب عکسها و عکاسانی که فضاهای مستند و یا مبتنی بر شهر را به عنوان سوژه برمیگزینند، در همان لحظه انتخاب محکوم به شکست و خطا هستند. زیرا این موضوع به قدری مستعمل شده و از سوی دیگر توسط همین هنرمندان به سطحیترین شیوهها مورد مصرف واقع شده که دیگر کمتر جایی برای ترمیم و ارائه مجموعهای با مغز و مفهوم باقی مانده. تقیپور اما توانسته با گیر نکردن در دام عواطف و احساس گرایی سطحی و سخیف، خود و مجموعهاش را از خظر ابتذال نجات دهد. این نجات البته به معنای بینقص بودن نمایش نیست. ضعف این مجموعه را نباید در موضوع و سوژه، که در بدنه و پلاستیک آثار باید دنبال کرد.
تصاویر «کالبد اثیری» جایی میان ابتذال و اصالت ایستادهاند. آنها درست در جایی میان آشنایی و آشناییزدایی برایم قرار دارند زیرا که تمام نشانهها ملموس و حتی روزمره هستند، اما نحوه چینش و محصول نهایی که پیش چشم آمده از مواد اولیه خود کنده شده و به نوعی پازلی غریب از تکههای شناخته شده را پدید آورده.
برخی از عکسها چنان هوشمندانه، ظریف و در عینحال قوی کار شدهاند که گویی با هنرمندی روبهرو هستیم که در دهه سوم فعالیت هنری خود به سر میبرد. و بالعکس بعضی دیگر از تصاویر بسیار خامدستانه و بدسلیقه ساخته شده. نوع ارائه تصاویر نیز از کیفیت مجموعه کاسته است. تصور می کنم اگر عکسها در قابهایی فلزی و ساده جای می گرفت قدرت بصری کار افزایش یافته و نمای کلی مجموعه بهبود مییافت.
استفاده از تصاویر رادیولوژی و پروندههای پزشکی در میان هنرمندان از رواج خوبی برخوردار است و هنرمند در این مجموعه تصاویر پزشکی خود را بر روی مناظر شهری قرار داده و مختصات جدیدی را طرح کرده است. مختصات فضایی نو که نه شهرنگاری است و نه از آن خود سازی تصویر به معنای رایج آن. نه آنقدر کلیشه و عاطفی و نه آنچنان خشک و مفهومگرا که مخاطب را گیج کند. در این عکسها دیوارها، پارک ها و اتوبانها شخصی شده و پرونده پزشکی هنرمند عمومی. تلفیق حوزه عمومی و خصوصی لبه تیغی است که نیلوفر تقیپور از آن، به خاطر همان پرداخت منطقی به سلامت عبور میکند. «کالبد اثیری» مجموعهای شخصی است، بدین معنا که عکسها با فاصلهای درست مقابل ما قرار گرفتهاند. از معنای عادی خود خارج شده و امضای هنرمند به شدت در پای آن احساس میشود. امضایی درست و امیدبخش برای عکاسی خوشآتیه.
Farzad Aimbeik 
بیان دیدگاه